یونیت دندانپزشکی یکی از حیاتیترین تجهیزات هر مطب یا کلینیک دندانپزشکی محسوب میشود. تمام فرآیندهای معاینه، تشخیص و درمان بیمار بر روی این دستگاه انجام میگیرد. بنابراین آشنایی با اجزای یونیت دندانپزشکی برای انتخابی آگاهانه و بهرهبرداری بهتر از امکانات آن، ضروری است.
در ادامه این مقاله بهصورت جامع اجزای مختلف یونیت دندانپزشکی را بررسی میکنیم و عملکرد هریک را به زبان ساده توضیح میدهیم.
یونیت دندانپزشکی چیست؟
یونیت دندانپزشکی ترکیبی از چند بخش اصلی است که در کنار هم امکان انجام درمانهای مختلف دندانپزشکی را فراهم میکنند. این سیستم شامل صندلی، چراغ، ابزارآلات متصل، بازوهای متحرک، تابلت پزشک و دستیار، کراشوار، پدال پایی و اجزای الکتریکی و مکانیکی داخلی است.
یونیت نهتنها برای عملکرد درمانی اهمیت دارد، بلکه نقش مهمی در ظاهر و چیدمان مطب نیز ایفا میکند. به همین دلیل انتخاب یک یونیت باکیفیت و زیباشناسانه، یک تصمیم کلیدی در تجهیز مطب است.
- تابلت دستیار
- کاسه کراشوار
- چراغ
- پشتی صندلی
- دسته صندلی
- پدال پایی
- زیرسری
- تشک (نشیمنگاه) صندلی
- بازوی تابلت دندانپزشک
- تابلت دندانپزشک
- بازوی چراغ
- بخش مکانیکی صندلی
در ادامه به بررسی یک به یک اجزای اصلی دستگاه یونیت میپردازیم تا شما عزیزان بیشتر نسبت به اجزای یونیت دندان پزشکی ، آشنایی پیدا کنید.
اجزای اصلی یونیت صندلی دندانپزشکی
اجزای تشکیلدهنده یونیت را میتوان به چند دسته کلی تقسیم کرد:
1. صندلی دندانپزشکی (Dental Chair)
صندلی، محل قرارگیری بیمار است و باید راحت، قابل تنظیم و مقاوم باشد. اجزای آن شامل:
- شاسی: اسکلت فلزی مستحکم با ساختار سهبخشی (پایین، میانی، بالا)
- پشتی صندلی: معمولاً از فایبرگلاس، قابل جداسازی و استریل
- تشک نشیمن: ساختهشده از چرم یا PVC پزشکی با قابلیت جداسازی برای تمیزکاری
- زیرسری: قابل تنظیم در سه جهت، متناسب با بیماران با شرایط فیزیکی متفاوت
- زیردستی: معمولاً در سمت چپ برای راحتی بیمار هنگام نشستن
بخش الکتریکی صندلی:
شامل ترانسفورماتور، رلهها، فیلتر RC و پل دیودی است که روی برد الکتریکی قرار دارند و حرکات صندلی را کنترل میکنند.
بخش مکانیکی صندلی:
از اجزایی مانند شفت، هرزگرد، بلبرینگ، هسته و بدنه فرومغناطیس ساخته شده تا حرکت روان و بیصدا را ممکن کند.
2. باکس یونیت (Box Unit)
باکس کنار صندلی حاوی اجزای کنترلی و تأمینکننده جریان آب، هوا و برق مورد نیاز ابزارهاست.
بخش مکانیکی باکس:
- پیچهای تنظیم فشار
- بوستر هوا
- المنت حرارتی و ترموستات برای گرم کردن آب
- شیر برقی (Solenoid Valve)
- لولههای مسی تنظیم فشار آب و هوا
- گیج فشار برای مانیتورینگ سیستم
بخش الکتریکی باکس:
برای تأمین برق و کنترل عملکرد چراغ و ابزارها کاربرد دارد و شامل ترانس کاهنده، پل دیودی، فیلترها، رلهها، رگولاتور و میکروکنترلر میباشد.
3. چراغ یونیت (Dental Light)
چراغ دندانپزشکی بهصورت هالوژن یا LED طراحی میشود. ویژگیها:
- نور متمرکز، سفید و بدون سایه
- روشنایی قابل تنظیم (از 8000 تا 24000 لوکس)
- مصرف کم و حرارت پایین
- هدایت نور با رفلکتور بهصورت غیرمستقیم
چراغ از طریق ولتاژ ۲۴ ولت DC از مدار باکس تغذیه شده و روی بازوی متحرک نصب میشود.
4. بازو یا آرم (Arm System)
بازوها وظیفه نگهداری چراغ، تابلت، کراشوار و ابزارها را دارند. به سه بخش تقسیم میشوند:
- بازوی اولیه
- بازوی ثانویه
- بازوی سوم (بیشتر در معرض خرابی است)
بازوها باید مقاوم، روان و با قابلیت تنظیم زاویه باشند.
5. کاسه کراشوار و لیوانپرکن (Cuspidor & Cup Filler)
کراشوار محل تخلیه بزاق و مایعات دهان بیمار است و باید از مواد مقاوم مانند چینی یا پلاستیک خاص ساخته شده باشد.
ویژگیها:
- عمق مناسب برای جلوگیری از پاشش
- گردش کامل آب
- تخلیه بهداشتی مواد آلوده
- لیوانپرکن نیز برای تأمین آب شستشو بعد از درمان استفاده میشود.
6. تابلت دندانپزشک (Dentist’s Control Panel)
تابلت بخشی کلیدی است که ابزارهای اصلی مثل توربین، هندپیس، جرمگیر، سرنگ آبهوا و کنترلهای یونیت روی آن قرار میگیرد.
- قابل نصب در سمت راست یا چپ یونیت
- دارای کلیدهای کنترل صندلی، چراغ، ابزارها
- در برخی مدلها صفحه نمایش دیجیتال یا لمسی دارد
- بازوی متحرک برای تنظیم محل تابلت بر اساس نیاز
7. تابلت دستیار (Assistant’s Panel)
این بخش معمولاً در پشت صندلی بیمار قرار دارد و دستیار از آن برای کنترل کراشوار، لیوانپرکن، ساکشن و سایر ابزارهای کمکی استفاده میکند.
8. پدال پایی (Foot Pedal)
پدال پایی به دندانپزشک اجازه میدهد بدون استفاده از دست، ابزارهای چرخان یا حرکت صندلی را کنترل کند. این موضوع از نظر بهداشتی بسیار مهم است.
نتیجهگیری
آشنایی دقیق با اجزای یونیت دندانپزشکی به شما کمک میکند انتخابی آگاهانهتر داشته باشید، هنگام کار با آن راحتتر باشید و در صورت نیاز به تعمیر یا نگهداری، دید بهتری نسبت به ساختار دستگاه داشته باشید. اگر قصد خرید، تعمیر یا ارتقاء یونیت خود را دارید، آشنایی با این اجزا میتواند راهنمای بسیار خوبی باشد.
برای اطلاعات بیشتر و جزئیات فنی یونیتهای دندانپزشکی، به منبع زیر مراجعه کنید:
یونیت دندانپزشکی
